NDID คืออะไร รู้จักระบบยืนยันตัวตนดิจิทัลที่ช่วยให้ทำธุรกรรมออนไลน์ง่ายขึ้น

เคยสงสัยไหมว่าทำไมถึงเปิดบัญชีลงทุนหรือสมัครสินเชื่อออนไลน์ได้โดยไม่ต้องเดินทางไปสาขาเลย คำตอบอยู่ที่ระบบที่ชื่อว่า NDID ซึ่งเป็นโครงสร้างพื้นฐานด้านการยืนยันตัวตนดิจิทัลของไทยที่ทำงานเบื้องหลังธุรกรรมออนไลน์จำนวนมากในปัจจุบัน

บทความนี้จะอธิบายว่า NDID คืออะไร ทำงานอย่างไร ใช้ทำธุรกรรมอะไรได้บ้าง และต้องเตรียมตัวอย่างไรก่อนใช้งานครั้งแรก

NDID คืออะไร

ความหมายของ NDID

NDID ย่อมาจาก National Digital ID คือแพลตฟอร์มกลางสำหรับพิสูจน์และยืนยันตัวตนทางดิจิทัลในประเทศไทย พัฒนาโดยบริษัท เนชั่นแนล ดิจิทัล ไอดี จำกัด ซึ่งเป็นความร่วมมือระหว่างภาคธนาคาร ภาครัฐ และภาคเอกชน เพื่อสร้างระบบที่ให้ประชาชนสามารถพิสูจน์ตัวตนได้อย่างปลอดภัยในโลกดิจิทัล

ข้อมูลทางการเกี่ยวกับ NDID สามารถอ่านได้ที่ NDID – คำถามที่พบบ่อย

NDID ใช้ทำอะไร

NDID ใช้ยืนยันตัวตนในขั้นตอนที่เดิมต้องใช้เอกสาร ต้องเดินทาง หรือต้องให้เจ้าหน้าที่ตรวจสอบตัวตนด้วยตนเอง เช่น:

• เปิดบัญชีลงทุนหรือบัญชีซื้อขายกองทุนออนไลน์
• สมัครสินเชื่อหรือบัตรเครดิตผ่านแอปพลิเคชัน
• สมัครประกันหรือผลิตภัณฑ์ทางการเงินออนไลน์
• ทำ e-KYC กับผู้ให้บริการที่รองรับ

ทำไม NDID จึงสำคัญ

NDID ช่วยลดขั้นตอนที่ยุ่งยาก ลดการเดินทางไปสาขา และลดการใช้สำเนาเอกสารที่เสี่ยงต่อการถูกนำไปใช้ผิดวัตถุประสงค์ สำหรับประชาชน หมายความว่าสามารถเปิดบัญชี สมัครบริการ หรือทำธุรกรรมสำคัญได้จากที่บ้านผ่านสมาร์ทโฟน โดยไม่ต้องรอนัด ไม่ต้องลาจากงาน และไม่ต้องพิมพ์เอกสาร อ่านบทบาทของ NDID ในระบบการเงินดิจิทัลไทยเพิ่มเติมได้ที่ ธนาคารแห่งประเทศไทย – NDID และการเงินดิจิทัล

NDID ทำงานอย่างไร

การเชื่อมโยงข้อมูลระหว่างหน่วยงาน

NDID ทำหน้าที่เป็นโครงสร้างกลางที่เชื่อมต่อสามฝ่ายเข้าด้วยกัน ได้แก่ ผู้ให้บริการที่ต้องการยืนยันตัวตนลูกค้า หน่วยงานที่มีข้อมูลยืนยันตัวตน และแหล่งข้อมูลที่น่าเชื่อถือ โดย NDID ไม่ได้เก็บข้อมูลส่วนบุคคลเองแต่ทำหน้าที่ประสานงานระหว่างทุกฝ่ายให้สามารถสื่อสารกันได้อย่างปลอดภัย

การยืนยันตัวตนต้องได้รับความยินยอม

สิ่งสำคัญที่ทำให้ NDID แตกต่างจากการแชร์ข้อมูลทั่วไปคือ การส่งหรือเชื่อมโยงข้อมูลส่วนบุคคลทุกครั้งต้องได้รับการอนุมัติจากเจ้าของข้อมูลก่อน ผู้ใช้จะเห็นคำขอในแอปธนาคารและต้องกดยืนยันด้วยตัวเองทุกครั้ง ไม่มีการส่งข้อมูลโดยอัตโนมัติโดยที่ผู้ใช้ไม่รู้ตัว

ระบบไม่ได้เก็บข้อมูลแบบรวมศูนย์

ข้อมูลส่วนบุคคลยังคงอยู่กับหน่วยงานเจ้าของข้อมูลเดิม เช่น ธนาคารที่คุณมีบัญชีอยู่ ไม่ได้ถูกดึงมารวบรวมไว้ที่ NDID แนวคิดนี้ช่วยลดความเสี่ยงจากการรั่วไหลของข้อมูลแบบรวมศูนย์ที่อาจกระทบผู้ใช้จำนวนมากพร้อมกัน

การใช้ Blockchain และ Timestamp

ระบบ NDID ใช้แนวคิด Decentralized และเทคโนโลยี Blockchain เพื่อบันทึกเวลาการร้องขอและการตอบกลับการยืนยันตัวตน ทำให้ทุกธุรกรรมมีหลักฐานที่ตรวจสอบย้อนหลังได้และไม่สามารถแก้ไขได้ภายหลัง ซึ่งเพิ่มความน่าเชื่อถือของระบบโดยรวม

สมาชิกในระบบ NDID มีใครบ้าง

RP หรือ Relying Party

คือหน่วยงานผู้ให้บริการที่ต้องการยืนยันตัวตนลูกค้าก่อนให้บริการ เช่น บริษัทหลักทรัพย์ที่ต้องการให้ลูกค้าพิสูจน์ตัวตนก่อนเปิดบัญชีซื้อขายหุ้น หรือบริษัทจัดการกองทุนที่ต้องการยืนยันว่าผู้สมัครเป็นบุคคลจริงตามกฎหมาย

IdP หรือ Identity Provider

คือหน่วยงานที่ทำหน้าที่พิสูจน์และยืนยันตัวตนผู้ใช้จริง ส่วนใหญ่คือธนาคารที่ผู้ใช้มีบัญชีอยู่และเคยยืนยันตัวตนไว้แล้ว เช่น เคยไปเปิดบัญชีที่สาขาพร้อมแสดงบัตรประชาชนตัวจริง ธนาคารนั้นจึงสามารถทำหน้าที่ IdP ให้บริการอื่นได้

AS หรือ Authoritative Source

คือหน่วยงานที่มีข้อมูลส่วนบุคคลที่น่าเชื่อถือซึ่งอาจถูกร้องขอเพื่อประกอบการยืนยันตัวตน เช่น ข้อมูลทางการเงินจากธนาคาร หรือข้อมูลทะเบียนราษฎรจากหน่วยงานรัฐ

ความสัมพันธ์ของแต่ละฝ่ายในระบบ

เมื่อคุณต้องการเปิดบัญชีกองทุนออนไลน์ บริษัทกองทุน (RP) จะส่งคำขอยืนยันตัวตนผ่านระบบ NDID ธนาคารที่คุณลงทะเบียนไว้ (IdP) จะแจ้งเตือนให้คุณอนุมัติในแอป และเมื่อคุณกดยืนยัน ข้อมูลที่จำเป็นก็จะถูกส่งไปยังบริษัทกองทุนเพื่อเสร็จสิ้นขั้นตอน KYC โดยทุกอย่างเกิดขึ้นในเวลาไม่กี่นาที

จุดเด่นของ NDID

ทำธุรกรรมออนไลน์สะดวกขึ้น

จุดเด่นที่สำคัญที่สุดคือช่วยให้ไม่ต้องเดินทางไปยืนยันตัวตนที่สาขาในหลายธุรกรรม ซึ่งสะดวกมากสำหรับคนที่มีเวลาน้อย ทำงานไกลจากสาขา หรืออยู่ในพื้นที่ที่ไม่มีสาขาธนาคารหรือสถาบันการเงินที่ต้องการ

ลดการใช้เอกสารและสำเนาบัตรประชาชน

การส่งสำเนาบัตรประชาชนผ่านช่องทางต่าง ๆ มีความเสี่ยงที่เอกสารอาจถูกนำไปใช้ผิดวัตถุประสงค์ NDID ช่วยลดขั้นตอนนี้โดยการส่งข้อมูลยืนยันตัวตนแบบดิจิทัลภายใต้การควบคุมของผู้ใช้เอง

ปลอดภัยกว่าการยืนยันตัวตนแบบเดิม

ระบบใช้มาตรฐานด้านความปลอดภัยและต้องการการขอความยินยอมจากผู้ใช้ก่อนทุกครั้ง ไม่สามารถยืนยันตัวตนได้โดยที่เจ้าของข้อมูลไม่รู้ตัวหรือไม่อนุมัติ

ใช้ ID เดียวทำธุรกรรมได้หลากหลาย

เมื่อลงทะเบียน NDID กับธนาคารแล้ว สามารถใช้การยืนยันตัวตนนั้นได้กับบริการหลายอย่างที่รองรับระบบ NDID โดยไม่ต้องยืนยันตัวตนซ้ำกับแต่ละบริการแยกกัน

รองรับบริการดิจิทัลในอนาคต

NDID เป็นโครงสร้างพื้นฐานที่ออกแบบให้รองรับการขยายตัวของบริการดิจิทัล ทั้ง e-KYC e-Signature และ e-Consent ซึ่งจะมีบทบาทสำคัญมากขึ้นในระบบการเงินและบริการสาธารณะของไทยในอนาคต อ่านบทบาท Digital ID ในบริบทประเทศไทยเพิ่มเติมได้ที่ ETDA – Digital ID ในบริบทประเทศไทย

NDID ใช้กับธุรกรรมอะไรได้บ้าง

เปิดบัญชีลงทุนหรือบัญชีกองทุน

หนึ่งในการใช้งาน NDID ที่พบบ่อยที่สุดคือการเปิดบัญชีซื้อขายหุ้น บัญชีกองทุนรวม หรือบัญชีลงทุนออนไลน์ต่าง ๆ ที่ต้องการยืนยันตัวตนตามกฎหมาย โดยผู้ใช้ไม่ต้องเดินทางไปสาขา

สมัครบริการทางการเงินออนไลน์

บริการทางการเงินหลายประเภทที่ต้องการพิสูจน์ตัวตนก่อนให้บริการสามารถใช้ NDID เป็นช่องทางยืนยัน เช่น การสมัครสินเชื่อออนไลน์ การสมัครประกันผ่านแอป หรือการเปิดใช้บริการใหม่กับธนาคาร

ทำ e-KYC

e-KYC หรือการรู้จักลูกค้าทางอิเล็กทรอนิกส์เป็นขั้นตอนที่กฎหมายกำหนดให้สถาบันการเงินต้องทำก่อนให้บริการ NDID ช่วยให้ขั้นตอนนี้ทำได้ผ่านระบบดิจิทัลอย่างปลอดภัยและถูกต้องตามกฎหมาย

ทำ e-Signature และ e-Consent

NDID ยังรองรับการลงนามทางดิจิทัลและการให้ความยินยอมทางอิเล็กทรอนิกส์ในธุรกรรมออนไลน์ ซึ่งเป็นประโยชน์สำหรับเอกสารสัญญาหรือข้อตกลงที่เดิมต้องลงนามในกระดาษ

ก่อนใช้ NDID ต้องเตรียมอะไรบ้าง

มีบัญชีธนาคารที่รองรับบริการ NDID

ขั้นแรกต้องมีบัญชีกับธนาคารที่เข้าร่วมระบบ NDID และสามารถใช้แอป Mobile Banking ของธนาคารนั้นได้ ธนาคารส่วนใหญ่ในไทยเข้าร่วมระบบแล้ว แต่ควรตรวจสอบกับธนาคารที่ใช้งานก่อน

ลงทะเบียน NDID กับธนาคารก่อน

สำคัญมาก: การมีบัญชีธนาคารอย่างเดียวไม่เพียงพอ ต้องลงทะเบียนเปิดใช้งานบริการ NDID กับธนาคารนั้นก่อน บางธนาคารต้องยืนยันตัวตนที่สาขาก่อนจึงจะลงทะเบียน NDID ออนไลน์ได้ ส่วนบางธนาคารอาจทำได้ผ่านแอปโดยตรง

เตรียมแอปธนาคารให้พร้อม

อัปเดตแอปธนาคารให้เป็นเวอร์ชันล่าสุดและตรวจสอบว่าสามารถเข้าสู่ระบบได้ก่อนเริ่มทำธุรกรรมที่ต้องใช้ NDID เพราะขั้นตอนยืนยันตัวตนมักมีเวลาจำกัดและต้องอนุมัติผ่านแอปภายในเวลาที่กำหนด

ตรวจสอบว่ามี NDID กับธนาคารใด

ถ้าลงทะเบียน NDID กับหลายธนาคาร ควรจำไว้ว่าแต่ละธุรกรรมต้องเลือกธนาคารที่จะใช้ยืนยันตัวตน ซึ่งอาจไม่จำเป็นต้องเป็นธนาคารเดียวกับที่ใช้รับชำระเงินหรือตัดบัญชี

ตรวจสอบเงื่อนไขเฉพาะของแต่ละธนาคาร

บางธนาคารอาจมีเงื่อนไขพิเศษสำหรับการลงทะเบียน NDID เช่น ต้องเคยไปเสียบบัตรประชาชนที่สาขา ต้องถ่ายรูปยืนยันตัวตนก่อน หรือต้องมีประวัติการใช้บัญชีอย่างน้อยระยะเวลาหนึ่ง รายละเอียดบริการ NDID ของ SCB ดูได้ที่ SCB – บริการ NDID

วิธีสมัครและลงทะเบียน NDID เบื้องต้น

สมัครผ่านแอปธนาคารที่รองรับ

ธนาคารหลายแห่งเปิดให้ลงทะเบียน NDID ผ่านแอป Mobile Banking โดยตรง ซึ่งมักอยู่ในเมนูการตั้งค่าบัญชีหรือส่วนบริการพิเศษ ทำตามขั้นตอนที่ระบบแนะนำในแอปธนาคาร

ยืนยันตัวตนกับธนาคาร

กระบวนการลงทะเบียนอาจต้องมีการยืนยันตัวตนเพิ่มเติมตามมาตรฐานของธนาคาร เช่น การสแกนบัตรประชาชน การถ่ายรูปเซลฟี่เพื่อเปรียบเทียบใบหน้า หรือการยืนยันผ่าน OTP ไปยังเบอร์โทรที่ลงทะเบียนไว้

ตั้งค่าการใช้งาน NDID

เมื่อลงทะเบียนสำเร็จ ธนาคารนั้นจะกลายเป็น IdP ของคุณในระบบ NDID คุณจะสามารถเลือกธนาคารนั้นเป็นช่องทางยืนยันตัวตนเมื่อบริการต่าง ๆ ร้องขอในอนาคต

ตรวจสอบสถานะหลังสมัคร

ควรทดสอบว่าสามารถใช้บริการ NDID ได้จริงก่อนเริ่มทำธุรกรรมสำคัญ เช่น ลองดูว่ามีตัวเลือก NDID ปรากฏในหน้ายืนยันตัวตนของบริการที่ต้องการใช้หรือไม่

ตัวอย่างการใช้ NDID เปิดบัญชีออนไลน์

เลือกบริการที่ต้องการเปิดบัญชี

ตัวอย่างเช่น ต้องการเปิดบัญชีกองทุนรวมออนไลน์กับบริษัทจัดการกองทุน ให้เริ่มที่แอปหรือเว็บไซต์ของผู้ให้บริการนั้น ๆ และเลือกตัวเลือกสมัครสมาชิกใหม่

เลือกช่องทางยืนยันตัวตนผ่าน NDID

เมื่อถึงขั้นตอนยืนยันตัวตน ระบบจะแสดงตัวเลือกหลายช่องทาง ให้เลือก NDID แล้วเลือกธนาคารที่คุณลงทะเบียนไว้ ระบบจะส่งคำขอไปยังแอปธนาคารที่เลือก

ไปยืนยันตัวตนในแอปธนาคาร

ต้องเปิดแอปธนาคารและอนุมัติคำขอภายในเวลาที่กำหนด ซึ่งปกติมีระยะเวลาไม่นานนัก ถ้าไม่อนุมัติในเวลาที่กำหนดต้องเริ่มกระบวนการใหม่ ควรเตรียมแอปธนาคารให้พร้อมและตั้ง Notification ไว้เพื่อรับการแจ้งเตือนได้ทันที

กลับไปทำรายการต่อในแอปหรือเว็บไซต์ผู้ให้บริการ

หลังอนุมัติในแอปธนาคารแล้ว ให้กลับไปยังแอปหรือเว็บไซต์ของบริการที่ต้องการเพื่อดำเนินการขั้นตอนต่อไปจนเสร็จสมบูรณ์ อย่าปิดหน้าต่างของบริการนั้นระหว่างรอ

NDID ปลอดภัยไหม

ข้อมูลไม่ได้ถูกรวมไว้ที่ศูนย์กลาง

NDID ออกแบบมาในรูปแบบ Decentralized ข้อมูลส่วนบุคคลยังคงอยู่กับหน่วยงานเจ้าของข้อมูลเดิม ไม่ได้ถูกรวบรวมไว้ที่จุดเดียว ซึ่งช่วยลดความเสี่ยงจากการที่ถ้าระบบกลางถูกโจมตีแล้วข้อมูลทุกคนจะรั่วไหลพร้อมกัน

ต้องได้รับความยินยอมก่อนใช้ข้อมูล

ทุกครั้งที่มีการร้องขอข้อมูล ผู้ใช้จะได้รับการแจ้งเตือนในแอปธนาคารและต้องกดอนุมัติด้วยตัวเอง ไม่มีกลไกที่จะส่งข้อมูลของคุณได้โดยที่คุณไม่รู้หรือไม่ยินยอม

มีมาตรฐานความปลอดภัยในการรับส่งข้อมูล

ระบบใช้การเข้ารหัสและมาตรฐานด้านความปลอดภัยสำหรับธุรกรรมดิจิทัล ซึ่งออกแบบมาเพื่อรองรับข้อมูลที่มีความอ่อนไหวสูงในระดับธุรกรรมทางการเงิน

ผู้ดูแลระบบไม่เห็นข้อมูลลูกค้าโดยตรง

NDID ทำหน้าที่เป็นโครงสร้างกลางในการเชื่อมโยงและบันทึกธุรกรรม ไม่ใช่ผู้ถือข้อมูลส่วนบุคคล ทำให้ผู้ดูแลระบบ NDID ไม่มีสิทธิ์เข้าถึงข้อมูลส่วนตัวของผู้ใช้โดยตรง

NDID ต่างจากการยืนยันตัวตนแบบเดิมอย่างไร

ข้อควรรู้ก่อนใช้ NDID

มีบัญชีธนาคารไม่ได้แปลว่าใช้ NDID ได้ทันที

นี่คือสิ่งที่หลายคนเข้าใจผิด การมีบัญชีธนาคารเป็นแค่เงื่อนไขเบื้องต้น แต่ต้องลงทะเบียนเปิดใช้งานบริการ NDID กับธนาคารนั้นก่อน ซึ่งอาจต้องทำขั้นตอนเพิ่มเติมตามนโยบายของแต่ละธนาคาร

สามารถมี NDID ได้หลายธนาคาร

ผู้ใช้สามารถลงทะเบียน NDID กับหลายธนาคารพร้อมกันได้ ซึ่งช่วยเพิ่มความยืดหยุ่นในการเลือกช่องทางยืนยันตัวตนตามความสะดวก หรือในกรณีที่ธนาคารหนึ่งมีปัญหาทางเทคนิค ยังสามารถใช้อีกธนาคารแทนได้

ธนาคารที่ใช้ NDID ไม่จำเป็นต้องตรงกับบัญชีรับชำระหรือบัญชี ATS

สามารถใช้ธนาคาร A ยืนยันตัวตนผ่าน NDID และใช้ธนาคาร B สำหรับการตัดบัญชีหรือรับชำระได้ในบริการหลายประเภท ทำให้มีความยืดหยุ่นในการจัดการบัญชีและการเงินมากขึ้น

หากยืนยันไม่ผ่านอาจเลือกช่องทางอื่นได้

ถ้า NDID ไม่สามารถใช้งานได้ในขณะนั้น หรือการยืนยันล้มเหลวด้วยเหตุทางเทคนิค ผู้ให้บริการบางรายอาจมีช่องทางสำรอง เช่น การยืนยันตัวตนที่ Counter Service หรือการไปที่สาขาของผู้ให้บริการโดยตรง

สำหรับผู้ที่ต้องการเปิดบัญชีลงทุนออนไลน์และซื้อขายทองคำแท่งแบบเรียลไทม์ SBK Gold คือแพลตฟอร์มที่ช่วยให้เริ่มสะสมทองคำแท่งได้ตั้งแต่หน่วยย่อยผ่านช่องทางดิจิทัลที่สะดวก เหมาะสำหรับนักลงทุนรุ่นใหม่ที่ต้องการกระจายพอร์ตด้วยทองคำโดยไม่ต้องเดินทางไปร้านทองด้วยตัวเอง

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับ NDID

NDID คืออะไรแบบเข้าใจง่าย

NDID คือระบบที่ให้คุณพิสูจน์ตัวตนทางดิจิทัลผ่านธนาคารที่คุณไว้วางใจอยู่แล้ว เพื่อใช้กับบริการอื่น ๆ ที่ต้องการยืนยันว่าคุณเป็นใคร โดยไม่ต้องทำซ้ำกับทุกบริการใหม่ตั้งแต่ต้น

สมัคร NDID ต้องเสียเงินไหม

โดยทั่วไปการลงทะเบียนหรือยืนยันตัวตนผ่าน NDID ในบริการส่วนใหญ่ไม่มีค่าใช้จ่าย แต่ควรตรวจสอบเงื่อนไขของผู้ให้บริการและธนาคารที่ใช้ NDID แต่ละรายก่อน เพราะอาจมีค่าธรรมเนียมในบางบริการ

ไม่มี NDID ทำธุรกรรมออนไลน์ได้ไหม

ขึ้นอยู่กับบริการ บางบริการมีช่องทางยืนยันตัวตนอื่นให้เลือก เช่น การไปยืนยันตัวตนที่สาขา หรือผ่าน Counter Service บางแห่ง แต่ NDID ช่วยให้ขั้นตอนสะดวกและรวดเร็วกว่ามาก

NDID ใช้กับธนาคารไหนได้บ้าง

ธนาคารพาณิชย์หลักของไทยส่วนใหญ่เข้าร่วมระบบ NDID แล้ว แต่เงื่อนไขการลงทะเบียนอาจต่างกัน ควรตรวจสอบกับธนาคารที่ใช้งานโดยตรงเพื่อดูว่ารองรับบริการ NDID แล้วหรือยัง

ยืนยัน NDID แล้วต้องกลับเข้าแอปเดิมไหม

ใช่ หลังจากอนุมัติคำขอในแอปธนาคารแล้ว ผู้ใช้ต้องกลับไปยังแอปหรือเว็บไซต์ของบริการเดิมเพื่อทำขั้นตอนต่อไปจนเสร็จสมบูรณ์ ถ้าปิดหน้าต่างหรือออกจากแอปบริการไปแล้วอาจต้องเริ่มใหม่ตั้งแต่ต้น